Sint-Pietersbasiliek

Basilica di San Pietro in Vaticano
Beoordeling
702 stemmen
Links
De Sint-Pietersbasiliek, de grootste kerk ter wereld, is het centrum van het christendom. Het imposante bouwwerk werd over een periode van ongeveer honderd jaar gebouwd door enkele van de grootste architecten uit de regio.
De Sint-Pietersbasiliek in Rome

De kerk ligt op de Vaticaanse heuvel, ten westen van het historische centrum van Rome aan de overkant van de Tiber. De ligging is hoogst symbolisch: dit was de plek waar Petrus, de belangrijkste der apostelen, als martelaar stierf en waar hij in 64 n.C. werd begraven. Petrus wordt aanzien als de eerste paus, dus is het haast vanzelfsprekend dat de pausen hier hun belangrijkste kerk lieten bouwen.

Beknopte geschiedenis

De eerste basiliek

In de vierde eeuw besloot Constantijn, de eerste christelijke keizer van Rome, om op de Vaticaanse heuvel een basiliek te bouwen op de plaats waar zich een klein schrijn bevond boven het vermoedelijke graf van Petrus. Rond het jaar 320 werd de bouw aangevat. De basiliek werd in het jaar 326 ingewijd en in 349 was ze volledig voltooid. Om de bouw van de basiliek te vergemakkelijken werd een deel van het terrein afgevlakt en werd de necropolis waar Petrus oorspronkelijk was begraven vernield.

De basiliek had een vijfentachtig meter lang hoofdschip met vier zijbeuken en een ruim atrium met in het midden een cantharus (fontein) die werd omsloten door een zuilengang. Een klokkentoren stond aan de ingang van het atrium. Bezoekers kwamen het atrium binnen doorheen een driebogig portiek.

De nieuwe Sint-Pietersbasiliek

De Sint-Pietersbasiliek gezien vanaf de Engelenburcht
De Sint-Pietersbasiliek
De Pietersbasiliek

Het Sint-Pietersplein en de Sint-Pietersbasiliek, Rome
Sint-Pietersplein

De Sint-Pietersbasiliek gezien vanaf de Umberto I brug
De koepel gezien vanaf de Tiber
In het midden van de vijftiende eeuw begon de basiliek in verval te raken en paus Nicholaas V gaf opdracht tot de restauratie en uitbreiding van de kerk naar plannen van Bernardo Rossellino. Na het overlijden van Nicholaas V vielen de werken echter stil.

Gedurende meer dan een halve eeuw werd er niets ondernomen totdat paus Julius II besloot om een volledig nieuwe kerk te bouwen. Hij wees Donato Bramante aan als hoofdarchitect. Bramante ontwierp een bouwwerk met grote koepel over een grondplan in de vorm van een Grieks kruis (alle zijden hebben dezelfde lengte). In 1506 legde Julius II de eerste steen van de nieuwe kerk die de grootste ter wereld moest worden.

Na de dood van Bramante in 1514 werd hij opgevolgd door een resem aan architecten, die elk op hun beurt wijzigingen aan het ontwerp aanbrachten. Vooral dan Michelangelo Buonarroti, die in 1547 de leiding van het project overnam op tweeënzeventigjarige leeftijd. Hij ontwierp de imposante koepel en voerde verdere wijzigingen aan de plannen door.

Op het moment dat Michelangelo in 1564 stierf was enkel de tamboer van de koepel afgewerkt. De koepel werd uiteindelijk in 1590 voltooid door Giacomo della Porta. Op vraag van paus Paulus V werd het indrukwekkende bouwwerk verder vergroot om uiteindelijk de vorm aan te nemen van een Latijns kruis naar plannen van Carlo Maderno, die de hoofdgevel in 1614 voltooide. De kerk werd uiteindelijk in 1626 ingewijd door paus Urbanus VIII, exact 1300 jaar na de inwijding van de eerste kerk. Sindsdien is de Sint-Pietersbasiliek het centrum van het christendom en trekt het pelgrims en toeristen aan vanuit de hele wereld.

Sint-Pietersplein

Het Sint-Pietersplein gezien vanaf de koepel van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
Het plein gezien vanaf de
koepel van de kerk

Fontein op het Sint-Pietersplein
Een van de fonteinen
Bezoekers op weg naar de Sint-Pietersbasiliek passeren het Sint-Pietersplein, een grandioos ellips-vormig plein dat in het midden van de zeventiende eeuw werd aangelegd door Gian Lorenzo Bernini. Het plein wordt begrensd door imposante zuilengangen die uitgestrekte armen voorstellen. Bernini en zijn assistenten creëerden de 140 beelden van heiligen die de balustrades op de zuilengangen verfraaien. Het plein is verder versierd met fonteinen en een Egyptische obelisk die in 37 n.C. vanuit Egypte naar Rome werd getransporteerd.

Het zicht op de Sint-Pietersbasiliek vanaf het plein is helaas eerder ontgoochelend; het resultaat van de verlenging van de kerk door Carlo Maderno, waardoor de koepel van Michelangelo gedeeltelijk wordt verborgen.

Het gebouw

De Sint-Pietersbasiliek 's nachts
De basiliek 's nachts

Voorgevel van de Sint-Pietersbasiliek in Vatikaanstad
Voorgevel

Beelden op de voorgevel van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
Beelden op de balustrade
Het gebouw zelf is uiterst imposant. Het is de grootste kerk ter wereld met een schip dat inclusief het voorportaal 211,5 meter lang is. De koepel van de basiliek is een van de grootste ter wereld met een diameter van 42 meter en een hoogte van 132,5 meter.

Voorgevel

De kalkstenen voorgevel van de basiliek werd ontworpen door Carlo Maderno, die het oorspronkelijke plan van Michelangelo licht wijzigde door het voorportaal te verbreden tot 114,7 meter. Maderno plaatste tevens de kolossale zuilen tegen de muren in plaats van voor de gevel, zoals Michelangelo het bedoeld had.

De 45,5 meter hoge gevel wordt bekroond met 5,7 meter hoge beelden van Christus, Johannes de Doper en de apostelen met uitzondering van Petrus. Aan weerszijden van de gevel bevinden zich grote uurwerkmechanismes met wijzerplaten die onstersteund worden door engelen en versierd zijn met sculpturele ornamenten en het pauselijke wapen. De uurwerken werden in de vroege negentiende eeuw toegevoegd en zijn het werk van Giuseppe Valadier. Net onder de linkse wijzerplaat zie je een grote kerkklok hangen.

Voorportaal

De heilige deur van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
Heilige deur

Schip van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
Het schip

De confessio van de Sint-Pietersbasiliek
Confessio

Het baldakijn in de Sint-Pietersbasiliek
Baldakijn

Detail van de koepelversiering in de Sint-Pietersbasiliek
Detail van het
koepelplafond

Standbeeld van Petrus in de Sint-Pietersbasiliek
Petrus

Apsis van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
Apsis

Monument voor Alexander VII, Sint-Pietersbasiliek
Monument voor
paus Alexander VII

Pietà, Sint-Pietersbasiliek
Pietà

Altaar van de heilige Hiëronymus,Sint-Pietersbasiliek
Altaar van de
heilige Hiëronymus

Vloer van de Sint-Pietersbasiliek
De marmeren vloer
Vijf toegangen leiden naar het voorportaal van de kerk, waar je aan de linkerkant een ruiterstandbeeld van Karel de Grote ziet en aan de andere kant een ruiterstandbeeld van keizer Constantijn, het werk van Bernini. Vijf deuren leiden vanuit het voorportaal naar de basiliek. De grote bronzen deur in het midden werd in de vijftiende eeuw voor de oude Sint-Pietersbasiliek gemaakt door de Florentijnse beeldhouwer en architect Filarete. De deur helemaal rechts is de Porta Santa, de heilige deur die slechts om de vijfentwintig jaar wordt geopend.

Interieur

Eens binnen in het schip wordt men de enorme afmetingen van de kerk pas echt gewaar. De basiliek heeft een oppervlakte van 15.160 vierkante meter, genoeg om plaats te bieden aan 60.000 bezoekers. Het is overdekt met een tongewelf met cassettepladond en in het midden een enorme koepel.

De weelde van het interieur getuigt van de enorme rijkdom van de katholieke kerk in de zestiende en zeventiende eeuw. Het is versierd met grote monumenten waarvan de meeste werden gecreëerd door Gian Lorenzo Bernini, een van de grootste kunstenaars uit de geschiedenis.

Een van zijn belangrijkste creaties trekt onvermijdelijk de onmiddellijke aandacht van bezoekers: het enorme, zesentwintig meter hoge bronzen baldakijn over het pauselijk altaar. Het barokke meesterwerk is gemaakt met brons dat werd gehaald uit het plafond en fronton van het Pantheon. Bernini haalde zijn inspiratie voor het ontwerp van de gedraaide marmeren zuilen die de crypte van de oude basiliek sierden.

Voor het pauselijk altaar bevindt zich de confessio (grafcrypte) die de plek aanduidt van het vermoedelijke graf van Petrus. Het wordt omringd door een balustrade met vijfennegentig bronzen olielampen.

De confessio ligt pal onder de majestueuze koepel. Kijk recht naar boven en je ziet het indrukwekkende kleurrijke gewelf met zestien ribben die ondersteund worden door vier massieve pilaren. De driehoekige ruimtes waar de pilaren en koepel samenkomen zijn versierd met mozaiëken van de evangelisten. Licht komt binnen door de lantaarn en de zestien grote ramen onder de kroonlijst.

In enorme nissen in de pilaren staan vijf meter hoge beelden van de heiligen Andreas, Veronica, Helena en Longinus. Laatstgenoemde werd gemaakt door Bernini, de andere door studenten en medewerkers van de meester. De beelden staan op voetstukken die bijna zo groot zijn als de beelden zelf. Boven de nissen bevinden zich loggia's die relikwieën bevatten die geassocieerd worden met de vier heiligen.

Voor de pilaar met het beeld van Longinus staat een bronzen beeld van Petrus. Vroeger werd gedacht dat dit een beeld was uit de oudheid, maar nu wordt het toegeschreven aan Arnolfo di Cambio, een architect en beeldhouwer uit de dertiende eeuw.

De apsis van de basiliek is versierd met een bombastisch barok werk waarin de Cathedra Petri, de veronderstelde stoel van Petrus, is verwerkt. De stoel is ingewerkt in een bronzen troon met reliëfs die wordt ondersteund door de vier kerkvaderen: Athanasius en Johannes vertegenwoordigen de oosterse kerk terwijl Ambrosius and Augustinus de westerse kerk vertegenwoordigen. Boven de troon bevindt zich een ovaal raam omringd door talloze engelenbeelden.

De graftombe van paus Urbanus VIII, rechts van de troon, is een werk van Bernini. De tombe ertegenover, van Paulus III, is van de hand van Giacomo della Porta. Er zijn nog een heleboel andere tombes, waaronder als meest opvallende het monument van Alexander VII, nog een werk van Bernini. Het toont de paus die bidt voor een skelet dat een zandloper vasthoudt. Beelden naast het skelet vertegenwoordigen de deugden. Een van deze figuren was oorspronkelijk naakt maar de preutse paus Innocentius XI beval Bernini het te bedekken met een marmeren draperie.
Een ander opmerkelijk monument is de tombe van paus Innocentius VII dat in 1498 werd gebeeldhouwd door Antonio del Pollaiolo. Het is de enige pauselijke tombe in de kerk die reeds in de oorspronkelijke vierde-eeuwse basiliek stond.

Het beroemdste monument in de Sint-Pietersbasiliek is de Pietà, een marmeren beeld van een jong ogende Maria die het lichaam vasthoudt van het dode lichaam van haar zoon. Het werd in 1499-1500 gemaakt door Michelangelo die toen amper vijfentwintig jaar oud was. Het is het enige werk van Michelangelo waarop zijn naam staat. Hij kraste zijn naam in het lint dat rond de borst van Maria loopt, naar wordt gezegd nadat hij had gehoord dat men het beeld aan een andere kunstenaar had toegeschreven. Het beeld werd in 1972 zwaar beschadigd toen een gestoorde bezoeker het beeld sloeg met een hamer; het wordt tegenwoordig beschermd door een kogelvrij glazen scherm.

De meeste schilderijen in de kerk zijn kopieën van de originele schilderijen die voor de basiliek gemaakt werden; de meeste zijn nu te zien in de Vaticaanse Pinacotheek. De hoge vochtigheidsgraad van de kerk beschadigde de olieschilderingen die begonnen te beschimmelen. Sommige zijn vervangen door mozaïeken zoals de 'Transfiguratie', een schilderij van Rafaël dat in 1774 door Stefano Pozzi werd gerecreëerd als mozaïek.

De vloer van de basiliek heeft een kleurrijk marmeren patroon. Let op de rode porfieren schijf vlakbij de middenste deur. In de oude kerk was deze gelegen nabij het hoofdaltaar. Keizers – ondermeer Karel de Grote in het jaar 800 – werden gekroond terwijl ze op deze schijf stonden. Er zijn ook bronzen markeringen te zien die de grootte van de kerk vergelijken met dat van andere, ondermeer de St. Paul's Cathedral in Londen, de Duomo van Milaan en de Dom van Keulen.

Vlak voor de linkerdwarsbeuk bevindt zich de ingang tot het Museo Storico-Artistico (toegang niet gratis), dat ook tesoro of schatkamer wordt genoemd. Hier zijn verscheidene historische kruisbeelden te zien, ondermeer de zesde-eeuwse Crux Vaticana. Je kan hier ook objecten zien die afkomstig zijn uit de oude kerk, zoals een tabernakel gemaakt door Donatello.

Het is ook mogelijk de Sacre Grotte of Grotte Vaticane te bezoeken, een necropolis onder het schip waar je de graven kan zien van meer dan honderd pausen. De Grotte ontstond doordat de vloer van de nieuwe basiliek 3,2 meter boven de oude vloer werd gelegd. Je kan deze ruimte bereiken langs trappen in de buurt van het beeld van Longinus.

De koepel en het uitzichtsplatform

De koepel van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
De koepel

Lantaarn van de Sint-Pietersbasiliek in Rome
De lantaarn
De kroon op de Sint-Pietersbasiliek is de majestueuze koepel, een meesterwerk ontworpen door Michelangelo. De koepel heeft een diameter van 42,34 meter en rust op vier massieve vijf-zijdige pilaren. Bovenop deze pilaren rust een tamboer – met zestien ramen – dat het gewelf ondersteunt. De ribben van het gewelf komen samen aan een oculus waarop een enorme lantaarn is geplaatst. De buitenzijde van de tamboer en lantaarn zijn verfraaid met dubbele Corinthische zuilen.

Er is een platform aan de voet van de lantaarn van waaruit je van een ongeëvenaard panorama over Rome kan genieten. Om het platform te bereiken kan je kiezen tussen het nemen van de lift of trappen; het laatste is iets goedkoper. Aan de voet van de koepel kan je op het dakterras wandelen van waar je de koepel van nabij kan bewonderen. Vanaf de galerijen binnen in de koepel heb je een prachtig bovenaanzicht van het interieur van de kerk. Van hieruit leidt een smalle en draaiende trap je naar de top van de koepel. De trap bevindt zich tussen de binnen- en buitenschil van de koepel, waardoor de muren overhellen. De eerder ongemakkelijke klim en de toegangsprijs zijn het bezoek zeker waard aangezien je wordt beloond met een van de mooiste zichten over de stad.

Ligging

De Sint-Pietersbasiliek is gelegen in Vaticaanstad, aan de overzijde van de Tiber. Vaticaanstad wordt volledig omsloten door de stad Rome. De dichtstbijzijnde metrohalte is Ottaviano, vanwaar de Via Ottaviano recht naar het Sint-Pietersplein voert. Toegang tot de basiliek is gratis maar zorg ervoor dat je gepaste kledij draagt aangezien er strikt wordt toegezien op de kledingvoorschriften.
528
rome
nl
x
Druk op <ESC> om het venster te sluiten
© 2017 www.aviewoncities.com